ธนาคารกรุงเทพ
 
 
<< ๒๖๑ ๒๖๒ ๒๖๓ ๒๖๔ ๒๖๕ ๒๖๖ ๒๖๗ ๒๖๘ ๒๖๙ ๒๗๐ ๒๗๑ ๒๗๒ ๒๗๓ ๒๗๔ ๒๗๕ ๒๗๖ ๒๗๗ ๒๗๙ ๒๘๐ >>
 
 

ซัมเปง

ไพบูลย์ ดวงจันทร

ซัมเปง เป็นนาฏศิลป์แบบหนึ่งของชาวไทยมุสลิมทางชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย ที่มีลีลาการเต้นคล้ายคลึงกับการเต้นรองเง็ง

ประวัติความเป็นมา

มีผู้สันนิษฐานว่า เป็นการเต้นที่ได้นำเอาลีลาการเต้นระบำแบบฝรั่งชาติสเปน มาผสมผสานกับลีลาการเต้นรำของชาวพื้นเมืองในแหลมมลายู เช่นเดียวกับการเต้น รองเง็ง

จากการสันนิษฐานดังกล่าวนี้ การเต้นซัมเปงจึงอาจเกิดขึ้นได้ ๓ ลักษณะคือ
ลักษณะที่ ๑ เกิดขึ้นจากการรับวัฒนธรรมจากพ่อค้าชาวสเปนในระหว่าง ศตวรรษที่ ๑๖-๑๘ กล่าวคือ เมื่อชาวสเปนมีโอกาสเดินทางเข้ามาติดต่อค้าขายกับ บรรดาหัวเมืองมลายู โดยเฉพาะเมืองปัตตานีอันเป็นเมืองท่าสำคัญแห่งหนึ่ง ซึ่งอาจเป็นศูนย์กลางในการรับวัฒนธรรมใหม่จากชาวสเปน แล้วเกิดการผสมผสานกับวัฒนธรรมพื้นเมืองเดิม จึงก่อให้เกิดการแสดงออกทางด้านศิลปะการเต้นรำในลีลาใหม่ที่เรียกว่า การเต้นรำแบบสเปน แล้วค่อยๆ เรียกเพี้ยนไปเป็นซัมเปง

ลักษณะที่ ๒ สเปนเป็นชาติตะวันตกชาติหนึ่งที่มายึดครองดินแดนในเอเชีย เป็นระยะเวลาอันยาวนาน โดยเฉพาะประเทศฟิลิปปินส์ และสเปนพยายามสร้างฟิลิปปินส์ ซึ่งมีชาวพื้นเมืองเดิมเป็นชาวเกาะที่นับถือศาสนาอิสลามให้เป็นตัวแทน ของสเปนในภูมิภาคตะวันออก ด้วยเหตุนี้สเปนจึงนำเอาประเพณีวัฒนธรรมตลอด จนศาสนาเข้ามาครอบคลุมชาวพื้นเมือง ศิลปะการแสดงตามแบบฉบับของสเปนจึง ปรากฏขึ้นในดินแดนของประเทศฟิลิปปินส์ และเมื่อชาวพื้นเมืองฟิลิปปินส์ได้มีการ ติดต่อกับชาวพื้นเมืองมลายูซึ่งนับถือศาสนาอิสลามด้วยกัน จึงทำให้นาฏศิลป์การเต้น ซัมเปงซึมซาบเข้ามาในดินแดนมลายู

ลักษณะที่ ๓ การเต้นซัมเปงอาจเป็นศิลปะในราชสำนักของบรรดาสุลต่าน ตามหัวเมืองมลายูมาก่อน โดยที่ราชสำนักได้รับอิทธิพลทางด้านวัฒนธรรมของชาว สเปนมาจากกลุ่มพ่อค้าอาหรับที่เคยค้าขายกับประเทศสเปนโดยตรง และบรรดาพ่อ ค้าอาหรับเหล่านี้ได้นำเอาศิลปะการเต้นระบำของชาวสเปนเข้ามาเผยแพร่ แล้วเกิดการผสมผสานกับลีลาการเต้นรำของชาวพื้นเมือง กลายมาเป็นซัมเปง ที่ถ่ายทอดสืบ กันมาแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน
อย่างไรก็ดี ในระยะแรกนั้นการเต้นซัมเปงน่าจะเกิดขึ้นในราชสำนักของสุลต่านหรือบ้านของขุนนางก่อน เพราะการเต้นแบบนี้เป็นการจับคู่เต้นระหว่างชายกับ หญิง และเนื่องจากวัฒนธรรมของชาวไทยมุสลิมไม่นิยมให้หญิงเข้าสังคมกับชายโดย ประเจิดประเจ้อ ฉะนั้นหญิงที่จะมีโอกาสฝึกเต้นซัมเปงก็คือ บริวารของสุลต่านหรือของขุนนางใหญ่เท่านั้น ส่วนหญิงอื่นก็ไม่มีโอกาสฝึกกันเลย ในระยะแรกๆ จึงนิยมกันในวงแคบๆเท่านั้น ต่อมาก็ค่อยๆ แพร่หลายไปสู่ชาวบ้านและเป็นที่นิยมกันมาก
ก่อนนี้การเต้นซัมเปงซบเซาไปเป็นเวลานานเพราะขาดการสนับสนุน ต่อมา เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุยเดชเสด็จแปรพระราชฐานไปประทับ ณ พระ ตำหนักทักษิณราชนิเวศน์ คณะกรรมการสมาคมอิสลามจังหวัดนราธิวาสจึงได้ฟื้นฟูส่งเสริมการเต้นซัมเปงขึ้นอีกเพื่อเต้นถวายให้ทอดพระเนตร และเนื่องจากการเต้นซัมเปง เป็นนาฏศิลป์ที่มีลีลางดงาม จึงได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายอีกครั้งหนึ่งในปัจจุบันนี้

โอกาสที่แสดง

การเต้นซัมเปงใช้แสดงในโอกาสต้อนรับแขกสำคัญของท้องถิ่นหรือเต้นโชว์ เมื่อเวลามีงานรื่นเริง ส่วนสถานที่นั้นอาจจะเป็นบนเวทีหรือในลานบ้านตามแต่ความ เหมาะสม และจะแสดงในเวลากลางวันหรือกลางคืนก็ได้

ลักษณะไทย โดย ธนาคารกรุงเทพ

ลักษณะไทย โดย ธนาคารกรุงเทพ

ลักษณะไทย โดย ธนาคารกรุงเทพ

เครื่องดนตรี

เครื่องดนตรีที่ใช้ในการแสดงซัมเปงมีอยู่ ๓ ชนิด
๑. มอวูวัส ก็คือ รำมะนาขนาดเล็ก เป็นเครื่องดนตรีที่ตีขัดจังหวะและเร้าใจ
๒. คาบุส มีลักษณะคล้ายซอสามสาย แต่ยาวกว่า เป็นเครื่องดนตรีที่ให้ทำนอง เพลงอย่างไพเราะ
๓. ฆ้อง เป็นเครื่องดนตรีที่ให้จังหวะในการเต้น

 
     
  ๒๗๘ ศิลปะการแสดง  
     
หน้าแรก   หนังสืออิเล็กทรอนิกส์   นิทรรศการ   กิจกรรม   ติดต่อเรา   ธนาคารกรุงเทพ

การรับชมเว็บไซท์นี้แนะนำให้ตั้งค่าหน้าจอที่ 1024x768 หรือสูงกว่า และติดตั้ง Shockwave Flash ให้กับเว็บเบราว์เซอร์เพื่ื่อการแสดงผลที่สมบูรณ์
© สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2552 ลักษณะไทย ออกแบบโดย มูลนิธิหอศิลปะแห่งรัชกาลที่ ๙