ธนาคารกรุงเทพ
 
 
<< ๒๖๑ ๒๖๒ ๒๖๓ ๒๖๔ ๒๖๕ ๒๖๖ ๒๖๗ ๒๖๘ ๒๖๙ ๒๗๐ ๒๗๑ ๒๗๒ ๒๗๔ ๒๗๕ ๒๗๖ ๒๗๗ ๒๗๘ ๒๗๙ ๒๘๐ >>
 
 

มะโย่ง

เฉลิม มากนวล

มะโย่ง เป็นศิลปะการแสดงละครอย่างหนึ่งของชาวไทยมุสลิมทางภาคใต้ของไทย มีลักษณะคล้ายคลึงกับมโนห์รา เพราะมีการแสดงเป็นเรื่องราว มีร้องรำ และมีดนตรีประกอบทำนองเดียวกัน
คำว่า มะโย่ง (Mayong) ขุนศิลปกรรมพิเศษได้อธิบายว่า “ชื่อการแสดง มหรสพอย่างหนึ่งของชาวมลายู ที่แสดงในรัฐกลันตัน ตลอดถึงเขตสงขลา ลักษณะ การแสดงคล้ายมโนห์รา”
ประพันธ์ เรืองณรงค์ กล่าวว่า คำว่า มะโย่ง ยังไม่มีใครทราบความหมาย หรือรากคำที่แน่ชัด บางคนสันนิษฐานว่ามาจากคำว่า “มัคฮียัง” (Mak-Hiang) แปล ว่าแม่โพสพ เพราะพิธีทำขวัญข้าวในนาของชาวมลายูสมัยนั้นมีหมอผีทรงวิญญาณแม่ โพสพ เพื่อขอความสวัสดิมงคลมาสู่ชาวบ้าน ขณะเดียวกันมีการร้องรำ บวงสรวง ซึ่งภายหลังกลายเป็นเรื่องราว มีการร้องรำและมีดนตรีประกอบ

ประวัติความเป็นมา

มะโย่งเป็นศิลปะการแสดงละครอย่างหนึ่งของชาวไทยมุสลิม กล่าวกันว่า มะโย่งเริ่มแสดงในราชสำนักเมืองปัตตานี เมื่อประมาณ ๔๐๐ ปีมาแล้ว จากนั้นได้แพร่หลายไปทางรัฐกลันตัน

ตามตำนานเล่าว่า พระราชโอรสสองพี่น้องของกษัตริย์องค์หนึ่งได้เสด็จประพาสป่าพร้อมด้วยพระพี่เลี้ยงและพระสหาย ได้ทอดพระเนตรเห็นแรดขาวตัวหนึ่งบนภูเขาอโย่ง พระราชโอรสมีความประสงค์ใคร่จะได้แรดขาวตัวนั้น แต่จับไม่ได้จึงเสด็จ กลับมาจัดแสดงการเป็นอยู่ของแรดขาวตัวนั้น มีผู้แสดง ๔-๕ คน มีเครื่องดนตรี คือ ซอ ๑ คัน ตาเวาะ ๒ วง ปี่และกลอง ได้ประทานนามการแสดงครั้งนั้นว่า “มะโย่ง” เพราะแรดขาวตัวนั้นพบบนภูเขาอโย่ง ในรัฐตรังกานู และ “มะ” ที่เติมหน้านั้นมาจาก “เมาะ” คือ เป็นการแสดงของสตรี ฉะนั้นมะโย่งตามตำนานจึงมาจากเรื่องราวของ แรดขาวบนภูเขาอโย่งในรัฐตรังกานู

อย่างไรก็ตาม การแสดงมะโย่งได้ปรากฏเป็นหลักฐานครั้งแรกในปี พ.ศ. ๒๑๕๕ ดังที่ประพันธ์ เรืองณรงค์ ได้กล่าวไว้ว่า “เมื่อปี ๒๑๕๕ ชาวยุโรปคนหนึ่งชื่อ ปีเตอร์ ฟลอเรส ได้รับเชิญจากนางพญาตานี หรือเจ้าเมืองปัตตานีสมัยนั้นให้ไปร่วมเป็น เกียรติในงานเลี้ยงต้อนรับสุลต่านรัฐปาหัง งานดังกล่าวปีเตอร์เล่าว่า มีการละเล่นอย่างหนึ่ง ลักษณะการแสดงคล้ายๆนาฏศิลป์ชวา ผู้แสดงแต่งกายแปลกน่าดูมาก ศิลปะดังกล่าวคงหมายถึงมะโย่ง ซึ่งส่วนใหญ่จัดแสดงในงานเพื่อให้อาคันตุกะ ได้ชม”

ในสมัยแรกเริ่ม มะโย่งเป็นละครที่แสดงในราชสำนัก แต่ต่อมาแพร่หลายสู่สายตาประชาชน โดยการจัดประชันมะโย่งปีละครั้ง ซึ่งมีกติกาว่าฝ่ายชนะจะต้องร้องรำยอดเยี่ยมและตลกจี้เส้นได้ถึงใจ คณะมะโย่งที่ชนะเลิศจะได้สมญาว่า “มะโย่ง รายา” คือ มะโย่งอยู่ในความอุปถัมภ์ของเจ้าเมือง


โอกาสที่แสดง

ตามปกติมะโย่งแสดงได้ทุกฤดูกาลยกเว้นในเดือนที่ถือศีลอด (ปอซอ) ของชาวไทยมุสลิม การแสดงมักแสดงในงานรื่นเริงต่างๆ เช่น งานฮารีรายอ


๑. ขุนศิลปกรรมพิเศษ คำพ้องภาษา ไทย-มลายู, หน้า ๑๒๑

 

๔. ประพันธ์ เรืองณรงค์ ตำนานการ ละเล่นและภาษาชาวใต้, หน้า ๖๗
๒. ประพันธ์ เรืองณรงค์ “มะโย่ง” วิชชา วารสารทางวิชาการวิทยาลัยครู นครศรีธรรมราช ปีที่ ๒ ฉบับที่ ๑ มิถุนายน ๒๕๑๙ หน้า ๒๕๗

 

   

ลักษณะไทย โดย ธนาคารกรุงเทพ

ลักษณะไทย โดย ธนาคารกรุงเทพ


รูป ๑
โรงและฉากของมะโย่ง คณะมะยาแม
(สองสิงห์ทอง)
รูป ๒
เครื่องดนตรีในการแสดงมะโย่ง

เวทีแสดง

ปกติโรงแสดงมะโย่ง เรียกว่า ปากง (Pagong) โดยปลูกกลางลานอย่างง่ายๆ ไม่มียกพื้น ผู้แสดงนั่งบนเสื่อ สมัยก่อนไม่จำเป็นต้องมีม่านหรือฉาก แต่ปัจจุบันต้อง มีฉาก ส่วนมากเป็นภาพปราสาทราชวัง ที่หน้าโรงจะมีชื่อคณะมะโย่งด้วย เช่น มะโย่ง คณะมะยาแม หรือคณะสองสิงห์ทอง

เครื่องดนตรี

เครื่องดนตรีที่ใช้ประกอบการแสดงมะโย่ง มีดังนี้
๑. กลองใหญ่ (อีบูถือแน)
๒. กลองเล็ก (อาเนาะถือแน)
๓. ฆ้อง (ตาเวาะ) ๒ วง
๔. ปี่ (ซูนู) ๑ เลา
๕. ซองา (รือบะ) ๑ คัน

 

 
     
  นาฏศิลป์ประเภทที่นิยมเฉพาะท้องถิ่น ๒๗๓  
     
หน้าแรก   หนังสืออิเล็กทรอนิกส์   นิทรรศการ   กิจกรรม   ติดต่อเรา   ธนาคารกรุงเทพ

การรับชมเว็บไซท์นี้แนะนำให้ตั้งค่าหน้าจอที่ 1024x768 หรือสูงกว่า และติดตั้ง Shockwave Flash ให้กับเว็บเบราว์เซอร์เพื่ื่อการแสดงผลที่สมบูรณ์
© สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2552 ลักษณะไทย ออกแบบโดย มูลนิธิหอศิลปะแห่งรัชกาลที่ ๙