ธนาคารกรุงเทพ
 
 
<< ๑๔๑ ๑๔๒ ๑๔๓ ๑๔๔ ๑๔๕ ๑๔๖ ๑๔๗ ๑๔๘ ๑๔๙ ๑๕๐ ๑๕๑ ๑๕๒ ๑๕๓ ๑๕๔ ๑๕๖ ๑๕๗ ๑๕๘ ๑๕๙ ๑๖๐ >>
 
 

ลักษณะไทยที่คงไว้เสมอในเครื่องพระคือการนุ่งสนับเพลาซึ่งเป็นวัฒนธรรมไทยแต่ดั้งเดิม เป็นเครื่องสวมขาที่กลายมาเป็นกางเกงสามส่วน จะให้เห็นได้ว่าคน ไทยไม่ว่าจะเป็นชาวเขาเผ่าใดก็ตาม และแม้ที่อยู่ในแผ่นดินจีนปัจจุบันก็จะสวมกางเกงสามส่วน ต่อมาจึงนุ่งผ้าทับและโจงจีบทิ้งชาย ซึ่งคงจะได้รับอิทธิพลแขกขอมและมอญในดินแดนนี้ แต่ก็ดัดแปลงในการจีบโจงแบบของตน ตัวกษัตริย์ไว้หางหงส์ (ดูรูป๙ รูปชุด) ตามเครื่องต้นของกษัตริย์

มงกุฎและชฎาก็เช่นกัน แต่เดิมคือผมที่เกล้าเป็นมวยสูงและมีเครื่องประดับ ครอบมวยและกรอบหน้า ดอกไม้และใบไม้ทัดหูประดับผม ฯลฯ ต่อมาก็ใช้วัสดุโลหะ ทองเงินประดับเพชรพลอยมณีต่างๆจนกลายเป็นมงกุฎชฎาที่สวมติดกันเป็นชิ้นเดียวกันและมีลวดลายวิจิตร แต่ก็ยังคงเค้าเดิมของความเป็นมวยผมเกี้ยวรัดรอบเป็นตอนๆ ปิ่นปักกลายเป็นยอดกรรเจียกจอนดอกไม้ไหว ฯลฯ ซึ่งพัฒนาการมาจากของธรรมชาติดังกล่าว สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรม-พระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรงอธิบายไว้ว่า มงกุฎต่างกับชฎาที่ตรงยอด หากเป็นยอดแหลมเป็นปลีทองคือมงกุฎใช้สำหรับกษัตริย์ เช่น

มงกุฎชัย ถ้ายอดปัดไปข้างหลังเหมือนลอมพอกเรียกว่า ชฎา ซึ่งใช้สำหรับเจ้านายชั้นเจ้าฟ้าและที่มียอดรองจากกษัตริย์ ศาสตราจารย์ ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช ได้ชี้ให้ เห็นว่าชฎายอดปัดนั้นแท้จริงเดิมคือผ้าที่พันบิดเป็นเกลียว คือ ลอมพอกที่ขุนนางไทย โบราณสวมและพวกที่แต่งกายเป็นเทวดาในพระราชพิธี เช่น เจ้าพระยาโกษาปานตอน เป็นราชทูตไทยเข้าเฝ้าพระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔ เมื่อเจ้านายมาทรงก็มีเกี้ยวทองประดับสวมครอบลงไปเป็นชั้นๆ แต่เหลือปลายโผล่ไว้ให้เห็นทรงเดิมที่เป็นผ้าโพกอยู่ข้างในเป็นสีต่างๆ เช่น ชฎาของอินทรชิตยอดสีขาว สุครีพยอดสีแดงเพราะยังไม่เป็นกษัตริย์ ส่วนพิเภกสวมยอดน้ำเต้านั้น คือมวยผมมีเกี้ยวรัดรอบมวยและปิ่นปักยอดนั่นเองคล้ายศีรษะ ของเจ้านายสมัยสุโขทัย ช่างได้ทำให้เป็นชิ้นเดียวกันเพื่อง่ายแก่การสวม ต่อมาจึงประดับส่วนที่โผล่เห็นมวยด้วยกระจกสีจึงหมดสภาพความเป็นมวยผมไป กลายเป็นยอดวิจิตร ศีรษะยอดต่างๆนี้มีมาตั้งแต่สมัยขอม ตามประติมากรรมขอมโบราณจะเห็น เครื่องหัวลักษณะแปลกพิสดารตามฐานะยศบรรดาศักดิ์เหล่านี้กลายมาเป็นหัว โขนละคอนลักษณะต่างๆ โดยช่างใช้จินตนาการสร้างให้สัมพันธ์กับชื่อตัวละคอนหรือกำเนิด เช่น มังกรกรรฐ์ใช้หัวนาค เป็นต้น
 
 

ลักษณะไทย โดย ธนาคารกรุงเทพ

๑๐

รูป ๑๐
เครื่องแต่งกายยักษ์สมัยใหม่
เสื้อตัวนอกและตัวในสีเดียวกัน
 

 

ลักษณะไทย โดย ธนาคารกรุงเทพ
๑๑.๑

ลักษณะไทย โดย ธนาคารกรุงเทพ
๑๑.๒

ลักษณะไทย โดย ธนาคารกรุงเทพ
๑๑.๓

ลักษณะไทย โดย ธนาคารกรุงเทพ
๑๑.๔

   
รูป ๑๑ (รูปชุด) ตัวอย่างหัวโขน
๑๑.๑ พระราม
๑๑.๒ พระลักษมณ์
๑๑.๓ พิเภก
๑๑.๔ สุครีพ
 

 
     
  พัฒนาการของเครื่องแต่งกายและศิลปะการแต่งหน้าโขนละคอนไทยในยุคใหม่สืบทอดมาจากอดีต ๑๕๕  
     
หน้าแรก   หนังสืออิเล็กทรอนิกส์   นิทรรศการ   กิจกรรม   ติดต่อเรา   ธนาคารกรุงเทพ

การรับชมเว็บไซท์นี้แนะนำให้ตั้งค่าหน้าจอที่ 1024x768 หรือสูงกว่า และติดตั้ง Shockwave Flash ให้กับเว็บเบราว์เซอร์เพื่ื่อการแสดงผลที่สมบูรณ์
© สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2552 ลักษณะไทย ออกแบบโดย มูลนิธิหอศิลปะแห่งรัชกาลที่ ๙